Theophanu – prinses uit het oosten, keizerin van het westen
Voor het project Waalpaintings werd Studio Hartebeest gevraagd om een muurschildering te ontwerpen en uit te voeren op de zijgevel van het Holland Casino, aan de Waalkade in Nijmegen.
Op de mural van 12 x 7 meter is prinses-keizerin Theophanu te zien, die aan het eind van de 10e eeuw een van de machtigste vrouwen was van West-Europa. Ze verbleef regelmatig in Nijmegen. Het vermoeden is dat een van de oudste gebouwen van Nederland, de Sint-Nicolaaskapel op het Valkhof, ter nagedachtenis aan haar is gebouwd door haar zoon Otto III. De muurschildering heeft de vorm van een vita-icoon, met daarop belangrijke scenes uit haar leven.
Theophanu: achtergrond
Voor het ontwerp van de muurschildering deed Studio Hartebeest uitgebreid onderzoek. Gezocht werd naar een stijl in illustratie, typografie en compositie die aansloot bij de periode van het onderwerp (10e eeuw) én die een relatie zou aangaan met de locatie (het Holland Casino in Nijmegen, ontworpen in 1984 door architect Mans Hofhuis).
- Inspiratie voor de illustratiestijl werd gevonden in de miniaturen uit de Madrileense kroniek van Skylitzes.
- De typografie is een moderne variant op de Vyaz letters (een traditionele, decoratieve vorm van cyrillische kalligrafie)
- De compositie is gebaseerd op de layout van een vitae, dat het leven van een heilige uitbeeldt, met dentraal de heilige en daaromheen belangrijke scènes uit zijn of haar leven.
- Het Holland Casino is opgebouw uit natuurstenen platen die aan de gevel hangen. Dit grid is gebruikt om de vitae in te plaatsen.
Theophanu: ontwerpproces
Voor het ontwerp van de muurschildering deed Studio Hartebeest uitgebreid onderzoek. Gezocht werd naar een stijl in illustratie, typografie en compositie die aansloot bij de periode van het onderwerp (10e eeuw) én die een relatie zou aangaan met de locatie (het Holland Casino in Nijmegen, ontworpen in 1984 door architect Mans Hofhuis).
- Inspiratie voor de illustratiestijl werd gevonden in de miniaturen uit de Madrileense kroniek van Skylitzes.
- De typografie is een moderne variant op de Vyaz letters (een traditionele, decoratieve vorm van cyrillische kalligrafie)
- De compositie is gebaseerd op de layout van een vitae, dat het leven van een heilige uitbeeldt, met dentraal de heilige en daaromheen belangrijke scènes uit zijn of haar leven.
- Het Holland Casino is opgebouw uit natuurstenen platen die aan de gevel hangen. Dit grid is gebruikt om de vitae in te plaatsen.
Theophanu: realisatie
De muurschildering werd gerealiseerd in oktober 2020, in een periode van vier weken.
Met speciale dank an Erika Manders, Dennis Jussen, Marijn Gielen van Waalpaintings, de Bredius Stichting, Vincent William, schildersbedrijf Maria Engels, Ankie van Heumen van Woodfield Nijmegen, Steigerbouw Raymann, Holland Casino Nijmegen, Gemeente Nijmegen, Anton Houtappels, Interscreen reclame, De Bastei, Nedstede en de Radboud Universiteit. En natuurlijk de vrijwilligers voor het meeschilderen!
Theophanu: het boek
Studio Hartebeest en Mariëtte Verhoeven.
Sinds november 2020 prijkt op de zijmuur van het Holland Casino aan de Waalkade in Nijmegen een muurschildering van de Byzantijnse prinses en latere keizerin Theophanu. Wat doet een afbeelding van een van oorsprong Byzantijnse prinses op deze plek?
Die vraag wordt in dit boek beantwoord aan de hand van het levensverhaal van Theophanu, dat zowel in woord als in beeld wordt verteld. Het is het verhaal van een meisje dat rond het jaar 960 geboren werd en enige jaren als prinses leefde aan het hof in Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk. Ze werd uitgehuwelijkt aan keizer Otto II en stierf in Nijmegen als keizerin van het Ottoonse Rijk.
In dit boek wordt u meegenomen op Theophanu’s reis van Oost naar West en maakt u kennis met de leefwereld van een van de belangrijkste vrouwen in het Europa van de middeleeuwen, die meerdere malen in Nijmegen verbleef.
- 72 pagina’s full color, hardcover
- Inclusief 4 uitklappagina’s
- 68 afbeeldingen in kleur
- Ontwerp boek en muurschildering: Studio Hartebeest
- Tekst: Mariëtte Verhoeven
- Met een voorwoord van Sinan Can
- Op 17 september 2021 vond de boekpresentatie plaats in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, waarbij het boek werd overhandigd aan Sinan Can (die ook het voorwoord bij het boek schreef) en aan Stephan Mols, hoogleraar Geschiedenis van Nijmegen aan de Radboud Universiteit Nijmegen.