Bridges: wat als een plaat begint met de vormgeving ervan, in plaats van de muziek?

Ik werd uitgenodigd om deel te nemen aan het project ‘ONcovered’, waarin bovenstaande vraag centraal stond. Uiteindelijk ging het concept dat ik bedacht een eigen leven leiden en resulteerde, na een aantal jaren en met de hulp van Rutger Zuydervelt (Machinefabriek), in een dubbel-LP met vier picture discs en acht deelnemende muzikanten van over de hele wereld: Jim Denley, Espen Reinertsen, Burkhard Beins, Jon Mueller, Mats Gustafsson, Nate Wooley Erik Carlsson en Steven Hess.

Bridges: de totstandkoming

Het project startte in 2008. Mijn doel was om een platenhoes te ontwerpen waarvan de vormgeving muzikanten zou inspireren tot het maken van muziek, als een soort graphicscore. Ik koos voor het concept ‘bruggen’ als metafoor voor de brug die geslagen moest worden tussen vormgeving en muziek.

Ik besloot vier bruggen te kiezen die tussen mijn geboorteplaats Sinderen en woonplaats Nijmegen liggen en deze visueel vast te leggen. Ik gebruikte hiervoor een videocamera (en geen fotocamera). Omdat muziek zich, net zoals film/video, afspeelt in de tijd, zou bij de vertaling van de video naar vormgeving het element tijd als het ware ingebakken worden in het ontwerp, wat hopelijk een extra in spiratiebron voor muzikanten zou opleveren.

De gekozen bruggen zijn de Waalbrug bij Nijmegen, de Rijnbrug bij Emmerich, de sluisbrug over het Netterdens kanaal bij Netterden en het bruggetje over de Bergerslagbeek achter mijn geboorthuis in Sinderen. Uit de video’s die ik van deze bruggen maakte haalde ik stills die ik vervolgens als beeldsequenties in cirkels plaatste. Door deze op een picture disc te drukken zouden de beeldreeksen als animatie weer tot leven komen, als de plaat op een platenspeler wordt afgedraaid. Zoals bij een zoötroop.

Bevriend muzikant en ontwerper Rutger Zuydervelt (Machinefabriek) zag het ontwerp en besloot te helpen om de muziek ervoor te realiseren. Samen gingen we terug naar de bruggen om geluidsopnamen (field recordings) van de bruggen te maken. Vervolgens vroeg hij muzikanten van over de hele wereld om muzikaal te reageren op deze field recordings: er werden steeds twee muzikanten aan één brug gekoppeld. Onafhankelijk van elkaar maakten zij muziek hierbij en stuurden deze opnames terug naar Rutger. Vervolgens maakte Rutger er vier composities van, een mix van field recordings en de opnames van de muzikanten.

Bridges werd in een beperkte genummerde  oplage van 250 exemplaren geperst en was vrijwel meteen uitverkocht. De plaat kreeg veel lovende recensies (zie hierinder).

Wat anderen zeggen over Bridges

The Wire / Julian Cowley
Using colour images of four bridges, cut up and collaged in concentric circles, Dutch graphic artist Gerco Hiddink designed a record sleeve for music that didn’t yet exist. He and Rutger Zuydervelt – also trained in graphic design, but working with sound as Machinefabriek since 2004 – then made stereo field recordings at the site of each bridge. These audio snapshots were forwarded to improvisors inviting them to play along with the recorded environments. One bridge was assigned to percussionists Jon Mueller and Burkhard Beins, another to saxophonists Jim Denley and Espen Reinertsen, the third to percussionists Steven Hess and Erik Carlsson, the fourth to saxophonist Mats Gustafsson and trumpeter Nate Wooley. They each recorded their responses in isolation and sent them to Zuydervelt, who assembled them into four long-distance duets, which occupy a side each of Bridges. There’s an obvious fascination in hearing physically distant instrumentalists responding sensitively to the same set of auditory prompts in ways that suggest they are playing in close proximity. Zuydervelt’s choices were well judged. Gustafsson was a bold choice given his vociferous nature, but the duo with Wooley has a fine balanced tension comparable to the other virtual duets. Beyond the artefact, Hiddink and Zuydervelt offer a conceptually viable articulation of place in an age of downloads and diminished spatial barriers to exchange and communication.

Gonzo (circus)
Vier bruggen, vier improviserende duo’s, vier plaatkanten: ‘Bridges’ is een prachtig concept van Gerco Hiddink en Rutger Zuydervelt (Machinefabriek). Acht muzikanten is gevraagd om elk afzonderlijk te reageren op field recordings die Zuydervelt maakte bij bruggen tussen Sinderen en Nijmegen. De opnamen werden naar de muzikanten gestuurd; hun muzikale reacties zijn door Zuydervelt per twee bij een field recording gemixt. De uiteindelijke stukken zijn uitgebracht op een dubbele 12inch picture disc. De reacties van de muzikanten en de rol die de oorspronkelijke veldopnames spelen, verschillen nogal per track. Dat maakt alvast dat elk stuk nieuwe verrassingen brengt. Zo is er bij de saxofonisten Jim Denley en Espen Reinertsen een groot contrast tussen hun spel en de – heel herkenbare omgevingsgeluiden. Bij Jon Mueller en Burkhard Beins daarentegen lijkt het alsof de field recordings geheel verdwenen zijn. Een mooie vervlechting van de improvisaties en bronmateriaal horen we bij Steven Hess en Erik Carlsson, waar de brommende en bonzende geluiden afkomstig kunnen zijn van de drum-mers, maar ook van autoverkeer dat over de brug raast. Tegelijkertijd zijn er ook duidelijk herleidbare geluiden van brommers, vogels en een vlieg(!). Ook bij Mats Gustafsson en Nate Wooley zijn de improvisaties wondermooi verweven met de omgevingsgeluiden, hoewel beide muzikanten vooral hun eigen, herkenbare ding lijken te doen. Hun beider minimale spel – het klikken, slissen, blazen, rollen, snorren van Gustafsson met zijn sax en het kalm vibrerende trompetspel van Wooley, variërend in volume en toonhoogte vormen een sterk geheel met de kadans van, waarschijnlijk, auto’s over een brugaansluiting. Alsof dit niet genoeg is, is de dubbelaar verpakt in een verrassend vorm-gegeven hoes, waarbij op creatieve wijze de afbeeldingen en de in-formatie op de hoes, de binnen-hoezen en de picture discs zijn gekoppeld. De gebruikte beelden heeft Hiddink geschoten bij de betreffende brug. Onverwijld aanschaffen!

Frans de Waard / Vital Weekly
Images of this album have been shown around Facebook, Twitter and such like, and already met great acclaim and indeed: what a cover! So, what is it? Not easy to tell. Rutger Zuydervelt, the fabriek that is a machine, recorded four different bridges between Sinderen and Nijmegen (ho! ho!) in the Netherlands, along with visual material by designer Gerco Hiddink. He created a great visual work, which is displayed on the cover but also on the two picture discs themselves. A great visual thing. The field recordings were then passed onto eight musicians, all from the world of improvisation and asked to improvise along with the material and send it to Zuydervelt, who then mixed all of it together, in pairs of two players at a time. Quite a complicated scheme, i’d say, but the result is very nice. Zuydervelt has grouped the players, so there are saxophones played by Jim Denley and Espen Reinertsen, percussion piece by Burkhard Beins and Jon Mueller, saxophone by Mats Gustafsson and trumpet by Nate Wooley, bass drum and crotales by Erik Carlsson along with drums and amplified roto tom by Steven Hess. Not always the field recordings sound: they seem almost absent on the Muller/Beins side, but do play a big role on the one by Denley/Reinertsen, and in the Carlsson/Hess piece the many cars passing the Nijmegen bridge are also considerably important. Some of this playing, on all four sides, sound like they were done together, rather than separate. Excellent work all around, some great music, excellent images, and a fine concept behind all of this. Hard to tell who did what, and that’s in this ego-world a great thing.

Mike / Norman Records
This record is pretty mysterious! I’ve picked it out of the review pile because I liked the look of its outrageously elaborate packaging and totally gorgeous picture discs. Pretty surprising to me that they’d go to such lengths to make it look this snazzy when it’s only an edition of 250 but, well, I guess it’ll make a couple of hundred people very happy. I’m struggling to find out much information about this, but as far as I can gather each side of this double LP contains a different duet between two giants of the experimental minimal improv scene. One side, for example, sees Nate Wooley go toe to toe with Mats Gustafsson, one’s got Burkhard Beins and Jon Mueller, one’s got Jim Denley and Espen Reinertsen, and the other has Erik Karlsson and Steven Hess. Upon closer inspection I’ve noticed that each duet is international, with the artists recording their respective parts geographically separately and then combining them at a later date. I guess that explains the whole ‘Bridges’ concept. I’m not sure if they did it with live link-ups or if one did it after the other or what but the overall results seem pretty cohesive, with the artists carving out womb-like sound spaces to reflect in. Everything here seems to be quite therapeutic and casually paced, there’s nothing that’ll fry your brain here, just texture compositions for solitary immersion. To be honest these things look so good that if you don’t like the music you could always frame ‘em.

Mrbungle
De prijs voor de mooiste verpakking wordt dit jaar al in september vergeven. Bridges, een audiovisueel concept van de voormalige studiegenoten Gerco Hiddink en Rutger Zuydervelt (Machinefabriek), gaat namelijk niet meer overtroffen worden. Het is een waar genot om de loodzware gatefold platenhoes, gevuld met twee picturediscs, in handen te hebben. Helemaal leuk wordt het wanneer het vinyl draait, als de vele kleine afbeeldingen (geplaatst in een ring) een zich herhalende film vormen. En dat op vier kanten.​ Er staat trouwens ook nog muziek op. Geïnspireerd door Gerco’s visualisaties op zijn reis van Nijmegen naar Sinderen maakte hij opnames bij vier verschillende bruggen, met ieder zijn eigen unieke geluiden. Daar stopt het echter niet. Acht verschillende artiesten, ook met elk een uniek talent, werden gevraagd te reageren op de field recordings. Rutger verzamelde het materiaal, vormde paren van de muzikanten en voegde alles samen met de oorspronkelijke opnames. Het is eigenlijk niet mogelijk het prachtige resultaat van het Bridges project in woorden te vatten. Zowel muzikaal als visueel gebeurt is er veel te beleven en te ontdekken. Diegenen die één van de handgenummerde 250 exemplaren in bezit hebben gekregen, mogen zich dus gelukkig prijzen.
> Lees de gehele bespreking hier

Scott McMillan / The Liminal
Machinefabriek, aka Rutger Zuyderfelt, has co-curated this bridge-themed compilation with visual artist Gerco Hiddink, bringing together eight musicians (four pairings of two) across its four lavishly decorated sides, lovely spinning zoetropes all. each pairing were given recordings made on location at four different bridges in the Netherlands to which they were to react independently, and the results were then mixed together. they were, if you like, building the same bridge, but from opposite ends, only able to guess at what was going on at the other side, and hoping they would meet in the middle. and with a little luck, some sound creative instinct, and a bit of help in the mixing, they have pulled it off: the constructions are not just stable enough to bear weight, but enjoyable to cross. the musicians recruited into this project have reacted in interesting, different and complementary ways to the source materials.

Boomkat
If there was an award for best looking record of the year, Bridges would be coolly posing at the top of the list (…) The musicians didn’t play together, instead providing separate reactions to the source material which was then mixed with the original recordings by Zuydervelt and mastered by the esteemed Giuseppe Ielasi for optimal clarity. The results are vivid, dynamic documents of the life of, erm, four Dutch bridges, but as you can probably gauge from the names involved, they’re really quite special, and when coupled with the painstakingly edited zoetropic images on the picture disc, they’ve transformed something generally regarded as static and functionally commonplace, into an immersive, intriguing audio-visual environment to be enjoyed in your own home.